Konin

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia oraz inne miejscowości o tej nazwie .

Współrzędne: 52°13"00" N 018°16"00" E

Konin
Herb Konina
Województwo	wielkopolskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Prawa miejskie	1284 lub 1292
Prezydent miasta	Kazimierz Pałasz
Powierzchnia	82 km
Położenie	52° 13" N 18° 16" E
Wysokość	88 m n.p.m.
Liczba mieszkańców   ( 2005 )  - liczba ludności  - gęstość	80 355 979 os./km
Strefa numeracyjna (do 2005 )	(+48) 63
Kod pocztowy	62-500 do 62-510
Tablice rejestracyjne	PN (początkowo PKO)
Miasta partnerskie	Akmene Briańsk Czerniowce Dobele Hénin-Beaumont Herne Karłowo Santa Susana Sundsvall Wakefield
Położenie na mapie Polski
Urząd miejski 3 Pl. Wolności 1 62-500 Konin tel. (063)240 11 11; faks (063)240 99 20 ( e-mail )
Strona internetowa miasta

Konin miasto na prawach powiatu w środkowej Polsce , we wschodniej części województwa wielkopolskiego , nad Wartą . Ośrodek subregionalny. Siedziba powiatu konińskiego ziemskiego . Pod względem liczby ludności jest trzecim (po Poznaniu i Kaliszu ) miastem w województwie wielkopolskim i 48 pod względem wielkości miastem w Polsce. W mieście działa Klub Sportowy Aluminium .

Historia

Pierwsza wzmianka o mieście Koninie (wójcie z Konina) pochodzi z 1293r . Lokacja miasta na prawie magdeburskim nastąpiła najprawdopodobniej w 1284 lub 1292 r. Konin był początkowo osadą na wyspie wśród rozlewisk Warty strzegącej brodu, a następnie mostu (pierwsza wzmianka z 1328r .) na szlaku między Kaliszem a Kruszwicą . Miasto zostało zniszczone przez Krzyżaków w 1331 r., a następnie odbudowane na polecenie Kazimierza Wielkiego w latach 1333 - 1370 . Wtedy to zostało otoczone murem i stało się siedzibą powiatu sądowego (starosta rezydował w obecnie już nie istniejącym zamku). Miasto dobrze rozwijało się w XV i XVI w.

W XVII w. nadeszła seria klęsk: epidemia ( 1628 - 1631 ), seria pożarów oraz okupacja i złupienie miasta przez Szwedów ( 1655 ).

W czasie zaborów , Konin początkowo znajdował się w zaborze pruskim, a następnie, po upadku Księstwa Warszawskiego , w Królestwie Polskim . W okolicy miasta miało miejsce parę potyczek i bitew w czasie powstania styczniowego w 1863 r. Miasto zostało objęte represjami władz rosyjskich.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r., Konin był kilkunastotysięcznym miastem powiatowym położonym na uboczu uczęszczanych szlaków komunikacyjnych. Ożywienie gospodarcze przyniosła budowa linii kolejowej Poznań Kutno oraz kanału Warta Gopło (lata 20.).

W czasie II wojny światowej Konin był siedzibą niemieckich władz powiatowych i należał do ziem włączonych do terenów III Rzeszy (jako część Kraju Warty ). W czasie okupacji Niemcy dokonali w okolicznych lasach eksterminacji ludności żydowskiej , która w 1939r. stanowiła ok. 21% ogółu mieszkańców miasta.

Po wojnie miasto bardzo się rozwinęło pod względem ludności i obszaru miało to związek z odkryciem w okolicy złóż węgla brunatnego i powstaniem kopalń, elektrowni oraz huty aluminium , jak również szeregu zakładów pomocniczych (takich jak np. Fabryka Urządzeń Górnictwa Odkrywkowego).

Konin był stolicą województwa konińskiego w latach 1975 - 1998 . Od 1 stycznia 1999 r. jest siedzibą powiatu grodzkiego.

Zabytki

Stary Konin

(dzielnica konina położona na lewym brzegu Warty )

Słup Milowy

Kościół św. Andrzeja

Ratusz

• Słup milowy uznawany za najstarszy znak drogowy w kraju. Mieści się przy kościele św. Bartłomieja w tzw. starym Koninie . Inskrypcja na nim głosi, że został ufundowany przez komesa Piotra w 1151 r. Pierwotnie (do 1828 r.) umiejscowiony był w okolicach konińskiego zamku na obecnym pl. Zamkowym, dawniej zwanym Rynkiem Garncarskim. Wskazywał połowę drogi z Kalisza do Kruszwicy .

• Kościół św. Bartłomieja, gotycki , o układzie bazylikowym , trójnawowy. Pochodzi z XIV w. Od południowej strony kaplice gotycka NMP i renesansowa koninianina Jana Zemełki, w której znajdują się bogato intarsjowane stalle z ornamentami roślinnymi, ptakami i jednorożcami oraz gotycka rzeźba Matki Boskiej z XVI w. W kruchcie bocznej z 1866 r. znajduje się gotycka kropielnica. Sklepienia: siatkowe w prezbiterium i gwiaździste w nawach. Polichromię i witraże wykonał w latach 1904 - 1910 Eligiusz Niewiadomski . Drzwi frontowe posiadają brązowe antaby z XV w., w kształcie lwich głów. Kościół przyozdobiony jest pomnikami:
  • epitafium Mikołaja Grochowskiego, wykonane z alabastru ,
  • pomnik Stanisława Przyjemskiego , późnorenesansowy,
  • pomnik Krzysztofa Przyjemskiego,
  • krzyż kamienny, wmurowany w północnej skarpie, wykonany z piaskowca , jeden z kamieni milowych na drodze Kalisz Kruszwica .

W skarbcu kościelnym znajduje się kielich z 1536 r., wykonany przez konińskiego mistrza złotnika Bartłomieja. W pobliżu znajdują się dzwonnica z 1878 r. oraz słup milowy (patrz wyżej).

• Zespół klasztorny oo. Reformatów:
  • Klasztor oo. Franciszkanów i oo. Reformatów, wybudowany w 1733 r., na planie podkowy, z wirydarzem po środku. Posiada dwie kondygnacje, oddzielane gzymsem kordonowym. U zbiegu skrzydeł północnego i wschodniego znajduje się rotunda na cokole (pierwotnie biblioteka).
  • Kościół św. Marii Magdaleny, wybudowany w 1727 r. Barokowy . Posiada jedną nawę i trzy późnobarokowe ołtarze z połowy XVIII w. W kościele znajdują się też dwie zabytkowe rzeźby: ludowa Pieta Chrystusa Frasobliwego z 1430 r. oraz gotycka Madonna z Dzieciątkiem z 1490 r.

• Ratusz Miejski, wybudowany między 1796 a 1803 r. Klasycystyczny . Dwukondygnacyjny, na planie trapezu, z wieżą zegarową licowaną drewnem. Fronton z 4 kolumnami doryckimi wielkiego porządku i trójkątnym tympanonem z herbem Konina. Wnętrza przyozdobione są witrażami z początku XX w., a sufit Sali Rady Miejskiej stiukowym plafonem .

• Synagoga , wybudowana w latach 1825 - 1829 , nawiązuje w stylu do budowli bizantyjskich. Obecnie znajduje się tu biblioteka miejska dla dzieci i młodzieży.

• Rynek (dawniej zwany Rynkiem, Dużym Rynkiem, Rynkiem Pierwszym, obecnie Plac Wolności). Do 1786 r. na jego środku stał ratusz.
  • Kamienica Jana Zemełki, wybudowana w końcu XVI w. Była pierwszym murowanym budynkiem świeckim w mieście. Cechy renesansowe utraciła w kilku przebudowach. Dwukondygnacyjna, z dwuspadowym dachem. Sklepienia: beczkowe w sieni i piwnicach, a kolebkowo-krzyżowe w piwnicach i na parterze.
  • Gmach Starostwa Powiatowego w Koninie. Budynek o wyraźnych cechach klasycystycznych, kryty dachem naczółkowym , powstał w 1828 r. wg projektu architekta T. K. Pelletier"a, Budowniczego Obwodu Konińskiego. Miał być siedzibą władz rozległego obwodu konińskiego. Obwód tworzyły ówczesne powiaty koniński i pyzderski , z których w 1866 r., po reformie administracyjnej zaboru rosyjskiego, utworzono po raz pierwszy w historii powiaty kolski , turecki i słupecki . Powiat koniński wydatnie zmniejszono, a pyzderski zniknął na zawsze.
  • Kamienica klasycystyczna na narożniku pl. Wolności i ul. Zofii Urbanowskiej ozdobiona pilastrami jońskimi oraz tympanonem z wieńcem i datą 1840 . Przed II wojną światową mieścił się w niej Hotel Litewski.
  • Kamienica klasycystyczna z I poł. XIX w., ornamentowana pilastrami jońskimi oraz ozdobiona gankiem z dwustronnymi schodami. W czasach carskich więzienie (więziono tam legendarnego kapucyna ks. Maksymiliana Tarejwę, dowódcę powstania styczniowego na ziemi konińskiej). Przed II wojną światową mieścił się w niej Hotel Polski.

• Zajazd "Pod Jelonkiem" położony na skrzyżowaniu ul. Kolskiej i 3 Maja. Wybudowany w końcu XVIII w. Długi, narożnikowy, jednokondygnacyjny budynek z poddaszem posiadający skromne cechy klasycystyczne . Nad wjazdem na podwórze zachowany herb zajazdu jelonek.

• Zespół kamienic staromiejskich, dwu- i trzykondygnacyjnych, rzadziej jednokondygnacyjnych. Budowane od XVI do XX w. Większość zabudowy z początku i I poł. XIX w. W Rynku (obecnie Plac Wolności) 6 stylowych kamienic klasycystycznych, w dalszych okolicach klasycyzujące.

Gosławice

• Zamek, wybudowany w latach 1420 - 1426 przez biskupa poznańskiego Andrzeja Łaskarza herbu Godzięba, gotycki . Rezydencję typu dwór obronny zbudowano bez wieży. Pierwotnie zachowały się mury do wysokości I piętra oraz mur zewnętrzny. Po odrestaurowaniu w 1978-1986 siedziba Muzeum Okręgowego.

• Skansen budownictwa wiejskiego w sąsiedztwie zamku wiatraki, kuźnia, stodoły oraz zrekonstruowany dworek z XIX w. Dwukondygnacyjny, o konstrukcji szachulcowej, kryty dwuspadowym dachem łamanym.

• Kościół św. Andrzeja Apostoła w Gosławicach . Perła architektury gotyckiej. Ufundowany przez właściciela Gosławic biskupa poznańskiego Andrzeja Łaskarza herbu Godzięba . Zbudowany na planie krzyża greckiego. Sklepienie palmowe wspiera centralnie usytuowana kolumna. Do ośmiobocznej nawy przylegają tworząc ramiona krzyża: prezbiterium, dwie kaplice i kruchta. Wewnątrz kościoła są trzy neogotyckie ołtarze z końca XIX w. oraz ośmioboczna chrzcielnica kamienna z początku XVI w. Kościół częściowo zrujnowany w XVII w. został odbudowany w latach 1755 - 1775 . Dachy i wieżyczka w stylu neogotyckim pochodzą z końca XIX w, w końcu XX w. dokonano renowacji dachu oraz przebudowano wieżyczkę, podwyższając ją.

Okolice Konina

W okolicy Konina dominuje krajobraz polodowcowy z licznymi jeziorami, lasami, pagórkami. Cześć terenów jest zajęta przez kopalnie odkrywkowe węgla brunatnego lub przez hałdy czy jeziora będące efektem działalności górniczej. W okolicy znajduje się kilka rezerwatów przyrody oraz Nadwarciański Park Krajobrazowy .

Odkrywka KWB Konin

W pobliżu Konina warte zobaczenia są:

• klasztor oo. Kamedułów w Bieniszewie ,
• Kazimierz Biskupi ,
• sanktuarium maryjne w Licheniu Starym .

W północnej części Konina ( Gosławice , Pątnów ) znajduje się zespół jezior z kompleksem rekreacyjno-wypoczynkowym (kluby żeglarskie, wioślarskie). Wykorzystywanie wód ze zbiorników przez sąsiednie zakłady przemysłowe powoduje, że ich temperatura jest wyższa niż w akwenach naturalnych. Funkcje rekreacyjne uzupełnia pobliski Ślesin , z koloniami domków letniskowych.

Gospodarka

Znaczący węzeł drogowy. Krzyżują się tu drogi krajowe i wojewódzkie:

• 2 i E30  : Słubice Poznań Konin Kutno Warszawa Terespol
• 25  : Bobolice Bydgoszcz Konin Kalisz Ostrów Wielkopolski Oleśnica
• 72  : Konin Łódź Rawa Mazowiecka
• 92  : Konin Września (zastępcza dla autostrady A2 )
• 264  : Konin - Kleczew
• 266  : Konin - Sompolno - Piotrków Kujawski - Radziejów - Aleksandrów Kujawski

Pod miastem znajdują się dwa węzły (Modła, Konin) na autostradzie A2 .

Konin znajduje się na szlaku kolejowym Poznań Kutno Warszawa , w związku z czym ulokowano tu Zakład Taboru Kolejowego PKP Cargo.

Główną drogą wodną Konina jest rzeka Warta . Pewną rolę odgrywa także kanał Warta Gopło .

Konin to jeden z najważniejszych ośrodków przemysłu ciężkiego w Polsce. Do najważniejszych zakładów należą:

• Elektrownia Pątnów Zespołu Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin
• Elektrownia Gosławice Zespołu Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin
• Huta Aluminium Impexmetal Konin S.A.
• Fabryka Urządzeń Górnictwa Odkrywkowego S.A.

Ponadto, przemysł lekki reprezentuje Cukrownia Gosławice, a przemysł wydobywczy Kopalnia Węgla Brunatnego "Konin".

Edukacja

• Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie
• Wyższa Szkoła Kupiecka w Łodzi , wydział zamiejscowy w Koninie
• Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych w Poznaniu , wydział zamiejscowy w Koninie - Stosunki Międzynarodowe

Znane osoby związane z Koninem

• Antoni Czubiński historyk
• Jan A.P. Kaczmarek kompozytor, laureat Oscara
• Eligiusz Niewiadomski artysta, autor witraży i polichromii kościoła św. Bartłomieja; zabójca prezydenta Narutowicza
• Stanisław Przyjemski marszałek koronny
• Zofia Urbanowska pisarka
• Wojciech Zabłocki szermierz, architekt, autor Konińskiego Centrum Sportowego
• Szymon Bobrowski aktor
• Edyta Olszówka aktorka
• Reni Jusis piosenkarka
• Maciej Kowalewski aktor
• Daniel Zawadzki - aktor

Komunikacja Miejska

Miejski Zakład Komunikacji oferuje przewozy autobusowe na terenie miasta i jego okolic. Obsługuje 16 linii mając do dyspozycji 48 autobusów, w tym 26 niskopodłogowych. Rozkład jazdy autobusów można odnaleźć na stronie internetowej przedsiębiorstwa, lub poprzez telefon komórkowy, na stronie http://wap.rozklad.com .

Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej (PPKS Konin) zapewnia komunikację międzymiastową.

Dzielnice i osiedla

• Stary Konin
  • Wilków
  • Pawłówek
  • Przydziałki
    • Osiedle Władysława Sikorskiego
    • Osiedle Przydziałki
    • Osiedle Armii Krajowej
    • Osiedle Jana Zemełki
  • Starówka
  • Osiedle Romana Dmowskiego
  • Krykawka (nazwa zapomniana}
  • Osada-Konin
  • Pociejewo (nazwa zapomniana, obecnie nieużytki nad Wartą)
• Nowy Konin
  • Nowy Dwór
  • Chorzeń
  • Czarków (nazwa zapomniana, obecnie okolice dworca PKP)
  • Nowy Konin
    • Osiedle I
    • Osiedle II
    • Osiedle III
    • Osiedle IV im. Legionów
    • Osiedle V
    • Osiedle Va
    • Zatorze
  • Kurów (nazwa wychodzi z użycia, obecnie tereny spacerowe nad Wartą)
  • Glinka
  • Morzysław
  • Grójec
  • Laskówiec
  • Zatorze
  • Niesłusz
  • Marantów
  • Międzylesie
  • Maliniec
  • Gosławice
  • Gaj
  • Beniów
  • Pątnów
  • Cukrownia Gosławice
  • Łężyn
  • Janów

Miasta partnerskie

• Hénin-Beaumont   Francja
• Herne   Niemcy
• Czerniowce   Ukraina
• Briańsk   Rosja
• Wakefield   Wielka Brytania
• Karłowo   Bułgaria
• Sundsvall   Szwecja
• Akmene   Litwa
• Dobele   Łotwa
• Santa Susana   Hiszpania

Zobacz też

• miasta w Polsce

Linki zewnętrzne

• Mapy i zdjęcia satelitarne
  • mapy i zdjęcia satelitarne (Google) w Wikimapii
  • mapa w Szukaczu
  • mapa w Mapquest ( en )

• Koniński Serwis Internetowy
• Strona poświęcona konińskiej starówce

Powiaty województwa wielkopolskiego

Miasta na prawach powiatu: Kalisz  | Konin  | Leszno  | Poznań
Powiaty: chodzieski  | czarnkowsko-trzcianecki  | gnieźnieński  | gostyński  | grodziski  | jarociński  | kaliski  | kępiński  | kolski  | koniński  | kościański  | krotoszyński  | leszczyński  | międzychodzki  | nowotomyski  | obornicki  | ostrowski  | ostrzeszowski  | pilski  | pleszewski  | poznański  | rawicki  | słupecki  | szamotulski  | średzki  | śremski  | turecki  | wągrowiecki  | wolsztyński  | wrzesiński  | złotowski